Astronomowie zaobserwowali niezwykłe zjawisko, które rzuca nowe światło na dynamikę komet. Dzięki precyzyjnym obserwacjom Kosmicznego Teleskopu Hubble’a udało się udokumentować, jak kometa 41P/Tuttle-Giacobini-Kresák nie tylko znacząco spowolniła swoją rotację, ale także całkowicie odwróciła jej kierunek. To pierwszy tak szczegółowo udokumentowany przypadek tak radykalnej zmiany w ruchu obrotowym komety.
Obserwacje, które zaskoczyły naukowców
Kometa 41P, należąca do tzw. rodziny komet Jowisza, stała się obiektem intensywnych badań podczas swojego przejścia przez peryhelium, czyli punkt największego zbliżenia do Słońca, w 2017 roku. To właśnie wtedy instrumenty Hubble’a zarejestrowały jej nietypowe zachowanie. Początkowo okres obrotu komety wynosił około 24 godziny. W trakcie zbliżania się do Słońca zaczął się on wydłużać, aż w końcu rotacja praktycznie ustała, by następnie… wznowić się w przeciwnym kierunku.
Potencjalna przyczyna: nierównomierne odgazowanie
Naukowcy z zespołu kierowanego przez astronomów z University of Maryland uważają, że kluczem do rozwiązania tej zagadki jest proces tzw. odgazowania. Gdy kometa zbliża się do Słońca, lód w jej jądrze sublimuje, zamieniając się w gaz, który wydostaje się na zewnątrz, tworząc charakterystyczną komę i warkocz.
„To działanie jest podobne do silnika odrzutowego” – wyjaśniają badacze. Jeśli gaz wydostaje się z powierzchni jądra w sposób nierównomierny, może działać jak mały silnik, stopniowo zmieniając moment pędu i prędkość obrotową obiektu. W przypadku komety 41P, nierównomierna emisja gazów była na tyle silna i asymetryczna, że nie tylko spowolniła, ale ostatecznie „odwróciła” kometę.
Implikacje dla zrozumienia komet
To odkrycie ma fundamentalne znaczenie dla naszej wiedzy o ewolucji i fizyce komet. Pokazuje, że ich jądra są znacznie bardziej aktywne i podatne na zmiany niż wcześniej sądzono. Rotacja komety wpływa na rozkład ciepła na jej powierzchni, tempo sublimacji lodu, a nawet na jej stabilność strukturalną.
- Obserwacje potwierdzają, że komety są dynamicznymi, żywymi obiektami, których zachowanie może się gwałtownie zmieniać.
- Zrozumienie mechanizmów zmiany rotacji jest kluczowe dla planowania przyszłych misji kosmicznych do komet, które mogłyby próbować lądować na ich powierzchni.
- Zjawisko to może również wyjaśniać przypadki rozpadu niektórych komet, gdzie siły związane z rotacją przewyższyły ich spoistość grawitacyjną.
Kometa 41P/Tuttle-Giacobini-Kresák, odkryta po raz pierwszy w XIX wieku, po raz kolejny udowadnia, że obiekty z Pasa Kuipera i Obłoku Oorta wciąż potrafią zaskakiwać naukowców. Dalsze obserwacje, prowadzone przez teleskopy naziemne i kosmiczne, będą miały na celu sprawdzenie, czy podobne zjawiska zachodzą także w przypadku innych komet, co pozwoli ustalić, jak powszechny jest ten niezwykły mechanizm „kosmicznego hamulca i rewersu”.
Foto: konto.chip.pl
Leave a Reply