3I/ATLAS – Kosmiczny Podróżnik z Głębi Galaktyki odwiedza Układ Słoneczny

Zaledwie kilka lat po sensacjach wywołanych przez międzygwiezdnych gości 1I/ʻOumuamua i 2I/Borisov, astronomowie mają powód do kolejnej ekscytacji. Dzięki systemowi wczesnego ostrzegania ATLAS (Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System) 1 lipca 2025 roku odkryto kolejny obiekt spoza naszego Układu Słonecznego – kometę 3I/ATLAS. To dopiero trzeci taki potwierdzony przybysz w historii.

Chociaż trajektoria komety nie stanowi żadnego zagrożenia dla Ziemi, jej pochodzenie i zachowanie budzą ogromne zainteresowanie naukowców. Skąd przybywa? Co może nam powiedzieć o odległych zakątkach galaktyki?

Podróżnik z obcego systemu

3I/ATLAS to kometa międzygwiezdna, która dotarła do nas z przestrzeni poza granicami naszego Układu Słonecznego. Zanim skierowała się w stronę Słońca, prawdopodobnie przez miliony lat przemierzała galaktyczną pustkę, wyrzucona grawitacyjną siłą ze swojego macierzystego systemu planetarnego.

Szacuje się, że jądro komety ma od 0,3 do 5,6 kilometra średnicy, co jest rozmiarem typowym dla komet z naszego własnego podwórka. Jak na kometę przystało, zaobserwowano już wokół niej aktywną komę oraz warkocz – dowód na to, że lód w jej wnętrzu sublimuje pod wpływem ciepła słonecznego.

Blisko Słońca, daleko od Ziemi

Według obliczeń NASA, 3I/ATLAS najbliżej Słońca znajdzie się pod koniec października 2025 roku, zbliżając się na odległość około 1,4 jednostki astronomicznej (AU). W punkcie największego zbliżenia do Ziemi dystans ten wyniesie około 1,8 AU, czyli 270 milionów kilometrów. Kolizja nie wchodzi zatem w grę.

Czy dostrzeżemy ją na niebie?

Niestety, dla miłośników astronomii bez sprzętu będzie to wydarzenie raczej niedostępne. 3I/ATLAS nie będzie widoczna gołym okiem.

Nawet w momencie największego blasku kometa pozostanie zbyt słabym obiektem, a jej położenie na niebie – zbyt blisko Słońca – dodatkowo utrudni obserwacje. Aby ją dostrzec, potrzebny będzie co najmniej 20-centymetrowy teleskop. Dodatkowym wyzwaniem dla obserwatorów w Polsce będzie jej niska pozycja nad horyzontem, często ginąca w porannej lub wieczornej zorzy.

Dlaczego to odkrycie jest tak ważne?

Mimo że 3I/ATLAS nie rozbłyśnie na nocnym niebie, jej wartość naukowa jest nie do przecenienia. To unikalna okazja, by zbadać próbkę materii z innego systemu gwiezdnego.

Obserwacje prowadzone za pomocą teleskopów kosmicznych, takich jak James Webb czy Hubble, oraz sond międzyplanetarnych, dostarczą kluczowych danych na temat jej składu chemicznego. Porównanie jej z rodzimymi kometami Układu Słonecznego pomoże nam odpowiedzieć na fundamentalne pytanie: czy procesy formowania się planet i komet są wszędzie we Wszechświecie takie same?

Kosmiczne okno na inne światy

3I/ATLAS to więcej niż tylko kosmiczna skała. To posłaniec z obcego świata, fizyczna próbka z innego zakątka Drogi Mlecznej. Dla naukowców to bezcenna szansa, by zajrzeć w procesy rządzące formowaniem się odległych systemów planetarnych. Dla nas wszystkich – to potężne przypomnienie, że Kosmos jest dynamiczny i pełny wciąż nieodkrytych historii.

📅 Kalendarium: