Nowa rzeczywistość klimatyczna Amazonii
Puszcza Amazońska, często nazywana „zielonymi płucami Ziemi”, przechodzi właśnie przemianę, jakiej nie obserwowano od milionów lat. Naukowcy z brazylijskiego Narodowego Instytutu Badań Kosmicznych (INPE) oraz międzynarodowych zespołów badawczych wprowadzają nowy termin do słownika klimatycznego – „hipertropikalny”. Określenie to opisuje nowy, niepokojący stan, w który wkracza największy las deszczowy naszej planety.
Dekady obserwacji i niepokojące wnioski
Badania prowadzone nieprzerwanie od ponad trzech dekad dostarczają jednoznacznych dowodów. Analiza danych satelitarnych, pomiarów naziemnych oraz modeli klimatycznych wskazuje, że region doświadcza fundamentalnej zmiany swojego reżimu klimatycznego. To nie jest już tylko cykliczna zmienność, ale systemowe przejście w inny stan – podkreślają autorzy raportów.
Główne cechy tego nowego, hipertropikalnego stanu to:
- Ekstremalne susze, występujące z większą częstotliwością i intensywnością.
- Rekordowe temperatury powietrza i powierzchni gruntu.
- Zmieniony cykl hydrologiczny, prowadzący do zaburzenia opadów.
- Zwiększona podatność na pożary, nawet w porze deszczowej.
Konsekwencje dla ekosystemu i ludzi
Przejście w stan hipertropikalny niesie ze sobą poważne konsekwencje. Lasy deszczowe, które przez tysiąclecia ewoluowały w stabilnych, wilgotnych warunkach, nagle muszą stawić czoła stresowi, na który nie są przygotowane. Drzewa gatunków endemicznych, przystosowane do specyficznego mikroklimatu, zaczynają masowo obumierać.
„Obserwujemy punkt krytyczny. System, który przez długi czas absorbował zmiany, zaczyna tracić swoją odporność. To może prowadzić do nieodwracalnej transformacji części Amazonii w sawannę” – komentuje jeden z klimatologów zaangażowanych w projekt monitorujący.
Skutki odczuwają nie tylko rośliny i zwierzęta. Dla rdzennych społeczności oraz lokalnej gospodarki, często zależnej od rolnictwa i zasobów leśnych, zmiany oznaczają zagrożenie dla bezpieczeństwa żywnościowego, dostępu do wody i tradycyjnego stylu życia.
Co dalej z „zielonymi płucami”?
Naukowcy podkreślają, że chociaż proces jest już w toku, jego tempo i ostateczny zasięg wciąż zależą od globalnych działań na rzecz klimatu. Redukcja emisji gazów cieplarnianych oraz skuteczna ochrona pozostałych obszarów leśnych są kluczowe dla zachowania funkcji, które pełni Amazonia dla całej planety – od sekwestracji dwutlenku węgla po regulację globalnych wzorców opadów.
Monitorowanie hipertropikalnej transformacji Puszczy Amazońskiej stało się jednym z priorytetów współczesnej nauki o Ziemi. Zrozumienie tej zmiany jest niezbędne, aby przewidzieć jej dalekosiężne skutki nie tylko dla Ameryki Południowej, ale dla klimatu na całym świecie.
Leave a Reply