Biologiczna zagadka w strefie wykluczenia
W sercu zniszczonego reaktora w Czarnobylu, tam gdzie promieniowanie powinno unicestwić wszelkie formy życia, naukowcy dokonali zdumiewającego odkrycia. W miejscu, które uznawano za biologiczną pustkę, rozwijał się czarny grzyb. Nie dość, że przetrwał w ekstremalnie wysokim poziomie promieniowania, to wydawał się czuć w tych warunkach doskonale.
Odkrycie, które zmieniło postrzeganie życia
To znalezisko z końca lat 90. wciąż fascynuje badaczy na całym świecie. Cladosporium sphaerospermum
- bo tak nazywa się ten niezwykły gatunek – nie tylko przetrwał w warunkach, które dla większości organizmów byłyby śmiertelne, ale wręcz rozwijał się lepiej niż w normalnym środowisku.
„To jeden z najbardziej zdumiewających przykładów adaptacji biologicznej, jakie kiedykolwiek zaobserwowano” – twierdzi dr Elena Petrov, mikolog z Uniwersytetu w Kijowie.
Mechanizm przetrwania: melanina jako klucz
Badania wykazały, że sekret przetrwania tych grzybów tkwi w ich zdolności do wykorzystywania promieniowania. Organizmy te zawierają duże ilości melaniny – tego samego pigmentu, który chroni ludzką skórę przed promieniowaniem UV.
Melanina w grzybach czarnobylskich działa jednak w zupełnie inny sposób:
- Przekształca energię promieniowania w energię chemiczną
- Działa podobnie jak chlorofil w roślinach
- Pozwala na wzrost nawet przy 500-krotnie wyższym promieniowaniu niż śmiertelna dawka dla człowieka
Potencjalne zastosowania naukowe
Ochrona przed promieniowaniem
Naukowcy badają możliwość wykorzystania tych grzybów do stworzenia naturalnych osłon przed promieniowaniem. Eksperymenty na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej wykazały, że warstwa grzybów o grubości zaledwie 2 cm może pochłonąć do 2% promieniowania kosmicznego.
Medycyna i biotechnologia
Enzymy produkowane przez te grzyby mogą znaleźć zastosowanie w:
- Leczeniu chorób wywołanych promieniowaniem
- Oczyszczaniu środowiska z substancji radioaktywnych
- Tworzeniu nowych materiałów bioochronnych
Ewolucja w przyspieszonym tempie
Co najbardziej zdumiewa naukowców, to tempo adaptacji. W normalnych warunkach ewolucja tak zaawansowanych mechanizmów obronnych zajęłaby tysiące, a nawet miliony lat. W Czarnobylu grzyby wykształciły je w zaledwie kilkanaście lat od katastrofy.
„To pokazuje, jak niewiele wciąż wiemy o zdolnościach adaptacyjnych organizmów żywych” – dodaje dr Petrov.
Przyszłe badania i wyzwania
Naukowcy planują dalsze badania nad tymi niezwykłymi organizmami. Kluczowe pytania, na które chcą odpowiedzieć, to:
- Czy mechanizmy obronne można przenieść na inne organizmy?
- Jak dokładnie działa proces przekształcania energii promieniowania?
- Czy podobne adaptacje występują w innych ekstremalnych środowiskach?
Odkrycie czarnobylskich grzybów nie tylko zmienia nasze rozumienie granic życia, ale może również przyczynić się do rozwoju nowych technologii ochrony przed promieniowaniem, co ma szczególne znaczenie w kontekście lotów kosmicznych i energetyki jądrowej.
Foto: www.unsplash.com
Leave a Reply